Prawo do danych niezbędnych do rzetelnej wyceny. PFSRM ponawia postulaty legislacyjne
22.07.2026
Rzetelna wycena nieruchomości wymaga dostępu do kompletnych, wiarygodnych i możliwych do zweryfikowania informacji. Dotyczy to nie tylko danych opisujących samą nieruchomość, lecz także jej stanu prawnego, numeru księgi wieczystej oraz informacji pozwalających ocenić okoliczności zawarcia transakcji rynkowych.
Polska Federacja Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych konsekwentnie zabiega o takie ukształtowanie przepisów, aby ustawowe uprawnienia rzeczoznawców majątkowych były respektowane w sposób jednolity na terenie całego kraju. W najnowszym piśmie skierowanym do Michała Jarosa, Sekretarza Stanu w Ministerstwie Rozwoju i Technologii, PFSRM zwróciła się o ponowne rozpatrzenie postulatów dotyczących projektu nowelizacji ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne, oznaczonego numerem UD60.
Dostęp do danych jest elementem wykonywania obowiązków zawodowych
Rzeczoznawca majątkowy nie może ograniczyć analizy wyłącznie do fizycznych i użytkowych cech nieruchomości. W ramach czynności zawodowych powinien zbadać stan prawny wycenianej nieruchomości, a przy analizie rynku także zweryfikować okoliczności transakcji przyjmowanych jako materiał porównawczy.
Dane podmiotowe stron transakcji mogą być niezbędne między innymi do ustalenia, czy transakcja została zawarta pomiędzy podmiotami powiązanymi albo w innych szczególnych warunkach, które mogły wpłynąć na cenę. Numer księgi wieczystej pozwala natomiast na identyfikację nieruchomości oraz weryfikację jej stanu prawnego.
Prawo rzeczoznawców majątkowych do korzystania z danych niezbędnych podczas szacowania nieruchomości wynika z art. 155 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W praktyce stosowania przepisów występują jednak rozbieżności. Niektóre organy wymagają każdorazowego wykazania interesu prawnego, a niekiedy odmawiają udostępnienia danych ewidencyjnych lub wydania wypisów zawierających numer księgi wieczystej.
Problem ten był już wielokrotnie podnoszony przez PFSRM. Federacja wskazywała, że brak jednoznacznej regulacji prowadzi do nieuzasadnionych odmów, utrudnia weryfikowanie szczególnych warunków transakcji i powoduje zróżnicowanie sytuacji rzeczoznawców majątkowych w zależności od praktyki przyjętej w danym starostwie.
Postulaty PFSRM
Poniżej przedstawiamy postulaty zawarte w piśmie Federacji:
- wpisania rzeczoznawców majątkowych do katalogu podmiotów uprawnionych do uzyskiwania danych podmiotowych (osobowych) oraz numerów ksiąg wieczystych bez każdorazowego wykazywania interesu prawnego (art. 24 ust. 5)
lub alternatywnie
- zmiany brzmienia art. 24 ust. 5 pkt 3 poprzez wprowadzenie zapisu „innych podmiotów niż wymienione w pkt 1-2b, które mają interes prawny w tym zakresie, a także wymienionych w odrębnych ustawach”.
Propozycja podstawowa
Wnosimy o dodanie do art. 24 ust. 5 punktu 2c o treści „rzeczoznawców majątkowych”.
Propozycja alternatywna
Wnosimy o zmianę brzmienia art. 24 ust. 5 pkt 3:
art. 24 ust.5 pkt.3 – punkt. 3 otrzymuje brzmienie:
3) innych podmiotów niż wymienione w pkt 1-2b, które mają interes prawny w tym zakresie, a także wymienionych w odrębnych ustawach.
Dwa rozwiązania prowadzące do tego samego celu
Propozycja podstawowa zakłada jednoznaczne wymienienie rzeczoznawców majątkowych w katalogu podmiotów uprawnionych do otrzymywania danych, o którym mowa w art. 24 ust. 5 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne. Rozwiązanie to usunęłoby wątpliwości interpretacyjne i wyeliminowałoby konieczność każdorazowego wykazywania interesu prawnego przy wykonywaniu ustawowych czynności zawodowych.
Propozycja alternatywna ma charakter bardziej uniwersalny. Jej celem jest wyraźne przesądzenie, że dostęp do danych mogą uzyskiwać również podmioty, którym odpowiednie uprawnienia przyznają inne ustawy. Nie tworzyłaby ona nowego uprawnienia rzeczoznawców majątkowych, lecz potwierdzałaby obowiązek uwzględniania regulacji zawartych w ustawie o gospodarce nieruchomościami.
Takie rozwiązanie porządkowałoby wzajemną relację art. 155 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne. Jednocześnie pozwalałoby w przyszłości przyznawać podobne uprawnienia na podstawie innych ustaw bez konieczności każdorazowego rozbudowywania katalogu zawartego w art. 24 ust. 5.
Tajemnica zawodowa jako gwarancja ochrony informacji
Postulowane rozwiązania nie oznaczają nieograniczonego dostępu do danych. Rzeczoznawca majątkowy jest związany ustawową tajemnicą zawodową. Informacje uzyskane w związku z wykonywaniem zawodu nie mogą być przekazywane osobom trzecim, chyba że przepisy prawa stanowią inaczej.
Tajemnica zawodowa jest zatem nie tylko obowiązkiem rzeczoznawcy, lecz także jedną z podstawowych gwarancji ochrony informacji o nieruchomościach, ich właścicielach oraz stronach czynności prawnych. PFSRM konsekwentnie podkreśla, że obowiązek ten uzasadnia uproszczenie procedur dostępu do źródeł informacji prawnie wskazanych jako niezbędne do wykonywania wyceny.
Obecny wymóg dokumentowania interesu prawnego może natomiast prowadzić do sytuacji, w których rzeczoznawca występujący jako biegły sądowy jest zobowiązany przedstawić pracownikom starostwa postanowienie sądu zawierające informacje o prowadzonej sprawie oraz o sytuacji osobistej lub majątkowej jej uczestników. W ocenie PFSRM rozwiązanie takie może pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem ochrony informacji powierzonych rzeczoznawcy w związku z wykonywaniem czynności zawodowych.
Potrzebne są przepisy jednoznaczne i jednolicie stosowane
Wprowadzanie nowoczesnych rozwiązań cyfrowych nie przyniesie oczekiwanych rezultatów, jeżeli dostęp do podstawowych danych będzie nadal zależał od lokalnej interpretacji przepisów. Cyfryzacji zasobów geodezyjnych powinno towarzyszyć jednoznaczne określenie uprawnień zawodowych osób, które wykorzystują te zasoby przy realizacji zadań wynikających z ustaw.
W opublikowanym w maju 2026 r. projekcie UD60 uwzględniono część wcześniejszych propozycji PFSRM. Nie został jednak przyjęty postulat wpisania rzeczoznawców majątkowych do katalogu podmiotów uprawnionych do uzyskiwania danych podmiotowych i numerów ksiąg wieczystych bez każdorazowego wykazywania interesu prawnego. Federacja zapowiedziała dalsze działania na kolejnych etapach procesu legislacyjnego.
Nasze ostatnie wystąpienie stanowi kontynuację tych działań. PFSRM oczekuje rozwiązania, które zapewni spójność systemu prawnego, ograniczy uznaniowość praktyki administracyjnej i pozwoli rzeczoznawcom majątkowym sprawnie wykonywać ustawowe obowiązki przy jednoczesnym zachowaniu pełnej ochrony informacji objętych tajemnicą zawodową.
Krzysztof Gabrel
Prezydent PFSRM
dodano: Środa, 22/07/2026 08:08
ostatnia aktualizacja: Środa, 22/07/2026 08:12
